همچنین شیوه ادا و بیان تعزیه ها نیز به گونه های متعددی برگزار می شود . از قبیل :
۱) تك خوانی :
یعنی شبیه خوان به تنهایی متن تعزیه را می خواند كه شامل اقسامی است :
▪ مناجات : در آغاز تعزیه مناجات هایی از قبیل راز و نیاز با خداوند عموماً توسط امام و پیامبران اهل بیت خوانده می شود .
▪ خطابه : نوع خاصی از اشعار تك خوانی كه عامه مردم یا مسلمانان مورد خطاب قرار می گیرند .
▪ رجزخوانی : مظلوم خوانان در هنگام حمله و جنگ با اشقیا گفتار و منظوماتی حماسی كه بیشتر در بحر متقارب است را بیان می كنند .
▪ مبارزخوانی : در آغاز تعزیه مخالفان و اشقیا گفتاری حماسی را با لحن خشن و خصومت وار برای ستیزه و پیكار می خوانند .
▪ زبان حال : رایج ترین و مشهورترین تك خوانی میان مظلوم خوانان است . طوری كه مظلوم خوانان عواطف ، احساسات و آمالشان را با خود گفت وگو می كنند .
۲) مفاوضه :
گفت وگوی شخصیت های مختلف تعزیه كه به مرور زمان مكالمات بلند كوتاه تر شدند و به گونه های متفاوتی شكل گرفتند :
▪ محاوره عادی : مكالمات دو نفری كه بین شخصیت های مختلف تعزیه می باشد. - سوال و جواب: گفت وگو دو نفری كه گاهی به صورت سوال و جواب است .
▪ مكالمه چند نفری : چند شخص گفتاری موضوع واحدی را كه به صورت متناوب و در تكمیل سخنان یكدیگر نیز می باشد رد و بدل می كنند .
▪ مناظره و مفاخره : گفتاری به صورت مناظره و بحث و گفت وگوی دو نفره بین مظلوم خوانان و اشقیا و همچنین میان اشقیا با خود صورت می گیرد .
۳) همخوانی یا همسرایی :
گاهی دو یا چند نفر سروده ها و نوحه هایی را با هم می خوانند به دو شكل همخوانی كه به صورت دو نفری یا دسته جمعی است و پیشخوانی ها كه شامل اشعار عروضی و گاهی غیرعروضی می باشد .
۴) حدیث كردن :
مقدمه تعزیه را شامل می گردد . گردانندگان تعزیه در ابتدا وارد صحنه می شوند و توضیحات مختصری از تعزیه كه توأم با دعا و نیایش است را اجرا می كنند . اصطلاحاً بدان پیشگفتار تعزیه نیز می گویند .
۵) دعای پایان مجلس (گفتار پایانی) :
پس از اتمام تعزیه های ساده یا تعزیه هایی كه در تكایای عمومی به عنوان دعای پایان مجلس اشقیا را لعن و نفرین هایی می كنند . نظیر: «برشمر لعنت» یا « برقاتلان شهیدان كربلا تا روز قیامت لعنت حق باد .» بنابراین ختم كلام در همان جملات خلاصه می گردد .
ادامه مطلب |
